Waarom gescheiden ouders zich het vaakst eenzaam voelen

Het zijn vooral de mensen zonder partner die sterk eenzaam zijn, blijkt uit een onderzoek van het CBS. Zo ervaren vooral alleenstaande ouders relatief het vaakst sterke gevoelens van eenzaamheid. Mensen die gescheiden zijn, hebben als gevolg daarvan de grootste kans om zich sterk eenzaam te voelen. Waarom???

Ten eerste zien en horen zij vaak alleen nog maar het negatieve van elkaar. Als de ander iets goed doet, wordt vaak gezegd dat dit toeval is, zij hulp hebben gehad van anderen of dat de omstandigheden gunstiger waren. Kortom de ander kan geen goed meer doen. Het gevolg is dat zowel de één als de ander zich diep gekwetst voelt. Ten tweede groeit het onbegrip voor elkaar en elkaars gedrag. Vervolgens voelen beiden zich in de steek gelaten en buitengesloten. Tenslotte is de verbinding verbroken, letterlijk en figuurlijk.

De zeven belangrijkste redenen waardoor gescheiden ouders vaak sterke gevoelens van eenzaamheid ervaren

  1. Ze hebben niemand meer om hun zorgen, problemen én leuke momenten mee te kunnen delen
  2. Er zijn minder mogelijkheden om aan andere activiteiten deel te nemen
  3. Financiële gevolgen en problemen
  4. Boosheid, angst, machteloosheid, verdriet, verwijten en belemmerende overtuigingen maken het aangaan van een nieuwe relatie vaak lastig
  5. Verhuizen, onzekerheid over de toekomst
  6. Het maken van afspraken over de zorg, opvoeding, co-ouderschap, omgangsregelingen, alimentatie e.d. gaan vaak met veel emoties gepaard
  7. Gebrekkige communicatie en een tekort aan aandacht, intimitiet

Waarschijnlijk zijn er nog veel meer gevolgen die het leven na een scheiding er niet leuker op maken.

Wat opvalt aan de bovengenoemde zeven redenen

Zes van de zeven redenen die problemen veroorzaken zijn praktisch of materialistisch en liggen buiten jezelf. Alleen de redenen die bij punt 2 staan genoemd, zijn dingen die zich binnenin jou afspelen. En op al deze dingen heb jij zelf invloed. Die gevoelens zijn namelijk allemaal het gevolg van hoe jij omgaat met de andere zes punten.

Ligt het dan allemaal aan jou? Natuurlijk niet! Een scheiding is vooral een crisis in je leven. Een roerige en turbulente fase. Je raakt immers alles wat vertrouwd is kwijt. Alles lijkt opeens uitzichtloos. Dat maakt je vaak wanhopig. Ingrijpende veranderingen brengen nu eenmaal onrust met zich mee. Dat vraagt om heel veel aanpassingsvermogen in een fase waarin je gevoelens als in een rollercoaster alle kanten opgaan. Je vaste dagelijkse patronen zijn verstoord, je veilige haven is weg, je vertrouwde wereldje brokkelt af, alles is opeens allemaal anders.

Al met al doen die veranderingen na een scheiding heel wat met je. Opeens sta je er alleen voor. Je komt in een transitieperiode terecht. Je moet afscheid nemen van hoe het was en opnieuw beginnen. Verder is degene waar je alles mee deelde, waar je op kon vertrouwen, er niet meer voor je. Ook de wereld die daar bij hoorde, is er niet meer. Kortom, zowel de ander als de omstandigheden en omgeving zijn in één klap veranderd.  Dat kan een heel eenzaam gevoel geven. En zo zullen er altijd omstandigheden in je leven zijn die je ‘plannen’ anders laten lopen.

Alleen jij bent en blijft altijd wie je bent………

Hoe je anders kunt omgaan met dingen die je niet altijd zelf onder controle hebt

Feiten zijn niet meer te veranderen. Indien je je er dus van bewust bent dat je iets wat nu eenmaal gebeurd is nooit meer kunt terugdraaien en je een ander nooit kunt veranderen, blijft er maar één optie over. Die ene optie bestaat uit het oplossen van de belemmeringen in jouw binnenste. Niet blijven hangen in boosheid, irritatie, frustratie, willen dat dingen anders zijn dan ze zijn. Niet eindeloos blijven worstelen met je gevoelens. Dat levert je niets op en het lost niets op. Het geeft alleen maar meer stress.

Een nieuw leven ligt open voor je. Daar kan je nu zelf invulling aan geven, nieuwe keuzes maken. Je nieuwe leven zelf (weer) een zinvolle invulling geven, een nieuwe bestemming vinden. Echter, een duivels dilemma kondigt zich vervolgens aan. Want wat wil je nu écht en hoe los je al die praktische en materialistische problemen op?

Het antwoord op die vragen is een zoektocht in jezelf. Niet buiten jezelf en niet in anderen die het antwoord wel (denken te) weten. Het antwoord op de vraag wat jij nu echt wilt, ligt uiteindelijk al opgesloten in jezelf, in je onderbewustzijn. Evenals de wetenschap hoe jij het liefst met dingen omgaat. De kennis en antwoorden zijn al aanwezig, diep in je binnenste. Het vraagt alleen aandacht en geduld om erbij te komen, het heeft tijd nodig. Wat jij belangrijk vindt, waar jij je prettig bij voelt, hoe jij met dingen wil omgaan en wilt hoe anderen met jou omgaan, is bijvoorbeeld al lang in jou aanwezig. Wanneer iets niet goed voelt, klopt wat er gebeurt niet met deze kennis.

Hoe vind je de wegen naar je nieuwe leven?

Zie het als een zoektocht, een uitdaging. Je onderbewustzijn is immers een bergruimte waarin al jouw kennis opgeslagen ligt. Een ruimte met inmiddels miljoenen laatjes en vakjes. Vaak zit wat je zoekt verspreid en zal je de kennis die je nodig hebt uit meerdere laatjes en vakjes moeten verzamelen en combineren om dat ene antwoord te vinden op je vraag.

Hoewel je je antwoord dan eindelijk gevonden hebt, ben je niet eens voor altijd klaar. Na een poosje gaat het misschien opnieuw wringen en is het weer tijd opnieuw de bergruimte in te gaan en verder te zoeken.

Natuurlijk is het lastig om de wegen te vinden naar je nieuwe leven. Echter lastig is niet onmogelijk. Je zult in jouw bergruimte de antwoorden vinden die bij je passen. Daarmee kun je je leven leiden dat overeenstemt met je diepste wensen en behoeften. Je gaat de dingen doen die bij je passen en kloppen met je ware aard, bij wie je bent en hoe je in de wereld staat. Daarna ontstaat er tevredenheid en overeenstemming tussen je denken, voelen en spreken. Hoe je het ook noemt, het gaat om het resultaat dat je zelf ermee kunt bereiken.

Tot slot: Het antwoord komt vroeg of laat. Kies wat bij je past, geef jezelf de tijd en ruimte, gun jezelf weer een leuk leven. Kom in actie, zorg dat jij jouw antwoorden vindt. Lukt het je niet alleen? Neem gerust contact op.

Het verschil tussen alleen zijn, eenzaamheid en langdurige eenzaamheid

In een tijd waarin we online steeds meer sociale contacten hebben, lijken we ons steeds eenzamer te voelen. Rond de feestdagen is er in de media weer volop (extra) aandacht voor eenzaamheid.

Rond de feestdagen is er net als andere jaren in de media weer volop (extra) aandacht voor de eenzame ouderen. Praatprogramma’s (bijvoorbeeld bij Pauw afgelopen 20 december en Buitenhof op 23 december), georganiseerde Kerstdiners, nieuwe beleidsvisies bij gemeenten, verkoop chocoladerepen en kerstkaartenacties. Dit is nog maar een handjevol voorbeelden. Allemaal voor eenzame ouderen. Prachtige initiatieven natuurlijk, maar wie maken er nou echt gebruik van de aangeboden activiteiten? Wat wordt er voor jongeren gedaan? En lossen al die activiteiten iemands eenzaamheid nu echt op?

Voor we die vragen kunnen beantwoorden, is het nodig eerst het verschil te weten tussen alleen zijn, eenzaamheid en langdurige eenzaamheid. Want het is al met al best ingewikkelde materie………..

ALLEEN ZIJN

Er zijn mensen die alleen zijn en/of wonen en zich niet eenzaam voelen. Jong, oud, rijk en arm. Zoals Paul Verhaeghe, psychoanalyticus aan de universiteit van Gent ook in het programma Buitenhof al vertelde, is alleen zijn geen synoniem aan eenzaamheid. In de eerste zin van deze alinea is al te lezen dat er sprake is van een belangrijk verschil. Alleen zijn en/of wonen is namelijk een situatie. Eenzaamheid daarentegen is een gevoel, een individueel gevoel. Want wat de één voelt en ervaart in een bepaalde situatie is heel anders dan een ander het ervaart.

Alleen zijn en/of wonen, kan ook betekenen dat je geen of een heel klein netwerk hebt. Dan spreek je ook wel van een sociaal isolement. Je kunt ook alleen zijn en/of wonen en toch heel veel contacten hebben. Gewoon iemand die werkt, lid is van een vereniging, familie heeft, iemand die er vrijwillig of niet voor kiest om alleen te wonen. Er kunnen allerlei redenen en omstandigheden zijn waarom iemand alleen is. Dat betekent niet dat al die mensen die alleen zijn en/of wonen zich ook eenzaam voelen. Natuurlijk zijn er ook mensen die alleen zijn die zich wel af en toe eenzaam voelen. Dat is logisch, want dat hoort bij het leven. Eenzaamheid is ook niet leeftijdsgebonden! Dat lees je hieronder.

EENZAAMHEID

Zoals gezegd is er in de media volop (extra) aandacht (geweest) voor eenzame ouderen. Een programmamaker van de radio vroeg onlangs aan mij of het niet allemaal te erg wordt aangedikt dat mensen zich rond de Kerstdagen eenzamer voelen dan de rest van het jaar. Omdat het rotgevoel dat je hebt rond de feestdagen inderdaad veel meer beladen kan zijn voor iemand dan op andere momenten, was mijn antwoord daarop dus ja. Iedereen zit gezellig bij elkaar en als jij dan ‘heel alleen in je eentje kerstfeest zit te vieren’ voelt dat voor veel mensen niet fijn. Want wat is eenzaamheid nu eigenlijk, wanneer overkomt dat je en hoe erg is dat dan?

Eenzaamheid is het fysiek ervaren tekort in patronen van verbinding met andere mensen (definitie: Jeannette Rijks). Fysiek omdat je het in je lijf voelt, tekort in patronen van verbinding omdat een eenmalig bezoekje niets oplost. Het gaat om een regelmatig terugkerende verbinding met andere mensen met dezelfde waarden en die ook verbinding met jou willen. Een verbinding van betekenis dus.

Een gevoel van eenzaamheid overkomst ons allemaal, dat hoort bij ons leven. Ook Anja Machielse, hoogleraar Empowerment van kwetsbare ouderen aan de Universiteit voor Humanistiek vertelde dat bij Buitenhof. Als kind als je niet mag meespelen, als puber als je je onzeker voelt, als student als je op jezelf gaat wonen, als moeder als je kinderen uitvliegen, als je gaat scheiden, verhuizen, je partner overlijdt, je met pensioen gaat, vul het maar aan.

Meestal is dat gevoel van eenzaamheid dan tijdelijk, zeker niet leuk, maar over het algemeen wel overheen te komen. Je maakt een transitiefase door, de duur ervan is voor iedereen verschillend. Als je er alleen niet uit komt is fijn als er iemand is die je kan en wil helpen, er hoeven echter nog geen alarmbellen af te gaan. Wat dan wel belangrijk is dat je er over praat met familie, goede vrienden. Want ze kunnen vermoeden dat je je eenzaam voelt, maar het is pas zo als jij het (h)erkent als gevoel van eenzaamheid en het vertelt. Niemand kan namelijk aan het puntje van je neus zien dat je je eenzaam voelt.

“De mensen onderscheiden zich door wat ze laten zien en lijken op elkaar door wat ze verbergen”.
Paul Valéry

Wanneer wordt eenzaamheid dan wel een probleem? Als het langdurig/chronisch wordt.

LANGDURIGE EENZAAMHEID

Als je gevoelens van eenzaamheid langer duren dan ongeveer een jaar, wordt het wel een probleem. Dan wordt het chronisch en krijg je steeds meer mentale en fysieke klachten. Want langdurige eenzaamheid voel je in je brein en in je lijf, het doet iets gemeens met je. Zoals Marina Barink bij Pauw zei, eenzaamheid is een monster.

De belangrijkste veranderingen die langdurige eenzaamheid veroorzaakt zijn deze[1]:

  • Je kunt gezichten niet meer goed beoordelen en denkt dat mensen je slecht gezind zijn. Je wordt achterdochtig en bang en trekt je nog meer terug. Waarom zou je omgaan met mensen die niet leuk zijn?
  • Je hormoonhuishouding raakt in de war, waardoor je onder meer geen prettige gevoelens meer krijgt als je met andere mensen omgaat. Als het niet fijn voelt met mensen om te gaan, waarom zou je dat dan doen?
  • Je wordt dommer. Zo’n tien à twaalf IQ punten ga je erop achteruit als je je lang eenzaam voelt. Dat maakt het lastig te bedenken wat je zou kunnen doen om het op te lossen.

Als er sprake is van langdurige eenzaamheid lukt het helaas vaak niet meer er zonder professionele hulp uit te komen. Dr. Erik Scherder heeft al eens uitgelegd hoe de afgifte van cortisol verstoord kan raken als de hippocampus niet goed werkt. Teveel stress leidt tot een overwerkte Hippocampus. Dat zorgt ervoor dat je de controle over je emoties kwijt raakt en gestresst raakt. Bij eenzaamheid gebeurt hetzelfde. Eenzaamheid veroorzaakt ook stress. Langdurige eenzaamheid veroorzaakt dan ook hersenveranderingen. Eenzaamheid en pijn laten dezelfde reacties zien bij hersenonderzoeken. Echt niet iets om te negeren. Door die hersenveranderingen en je eenzame brein raak je gevangen in je eigen cirkeltje.

AANGEBODEN ACTIVITEITEN ALS OPLOSSING VOOR EENZAAMHEID

Zoals ik aan het begin van deze blog al zei, worden er veel activiteiten georganiseerd als oplossing voor eenzaamheid. Prachtige initiatieven, maar wie maken er nou echt gebruik van de aangeboden activiteiten en lossen al die activiteiten iemands eenzaamheid nu echt op?

Voor de mensen die alleen zijn of na een life-event tijdelijk last van eenzaamheid hebben, zijn de aangeboden activiteiten een prima initiatief. Verder voorkomt het mogelijk dat er nog meer mensen last van gevoelens van eenzaamheid krijgen. Het is een mooie afleiding, even weg uit de sleur. Het is echter meestal een eenmalige actie. Het gevoel van eenzaamheid verdwijnt dus voor korte duur. Het lost niets echt op. Verder maakt het mensen afhankelijk van wat er eenmalig aangeboden worden. De georganiseerde Kerstdiners zijn vaak al een week voor de Kerst en met de Kerst zelf en de rest van het jaar voelen de mensen die er aan deelnemen zich nog steeds eenzaam.

De mensen die zich langdurig eenzaam voelen, durven meestal helemaal niet eens naar de aangeboden activiteiten toe, deze sociale verbanden niet (meer) aan te gaan. Dat heeft te maken met de bovenstaande veranderingen die langdurige eenzaamheid veroorzaakt. Als ze toch een poging wagen, voelen ze zich over het algemeen doodongelukkig tussen al die vreemde mensen. En als ze het wel gezellig vonden, voelen ze zich na afloop vaak nog eenzamer.

WAT WEL HELPT BIJ LANGDURIGE EENZAAMHEID

  • Aanpak van eenzaamheid moet passen bij de behoefte van de persoon.
  • De aanpak moet passen bij de situatie van de persoon.
  • De aanpak moet gericht zijn op het vergroten van de zelfwaardering van de persoon.
  • De aanpak moet bestaan uit wederzijds gelijkwaardig en herhaald contact.

Het heeft nauwelijks zin iemand ‘van boven opgelegd’ te helpen. De kans dat hiermee een lage zelfwaardering alleen maar wordt bevestigd is groot. Echte hulp bij eenzaamheid veroorzaakt een verandering in het leven, een verandering van eenzaam naar niet-eenzaam. Dat kan alleen als er voldoende deskundigheid en voldoende tijd wordt geïnvesteerd om dat te bewerkstelligen. Dit zijn geen voldoende, maar wel noodzakelijke factoren. Voor een aanpak met noodzakelijke en voldoende factoren is het belangrijk goed opgeleide deskundige hulp te hebben[2].

ZELF DE DREMPEL OVER

Zowel Marina Barink als Lydia Waal, zijn zelf langdurig eenzaam geweest en spraken zelf al uit in de uitzending bij Pauw dat je je zèlf de spreekwoordelijke schop onder je kont moet geven. Zelf de drempel over, dus zelf in actie komen. Lydia heeft daarvoor een aantal jaren geleden de cursus Creatief leven gevolgd, samen met Koos, Henk, Tini en To.

Deze cursus is destijds door Omroep Max uitgezonden. In de 7e en laatste aflevering van de serie ‘Nooit meer alleen’, zoals de serie heette, vertellen Lydia, To, Tini, Koos en Henk zelf welke wereld van verschil er zit tussen hun leven van een jaar geleden en nu, na de cursus. Alles is anders geworden, omdat ze zélf veranderd zijn, hun vaste patronen hebben doorbroken. Ze zijn de uitdaging aangegaan en hebben daardoor zelf de vreugde weer in hun leven teruggebracht, met behulp van coach Jeannette. Kijk en luister terug naar hun geweldige en ontroerende verhalen als je het gemist hebt!

Dus, verbloem je eenzaamheid niet langer zoals Lydia zei en kom zelf in actie. Je bent daarna niet meer afhankelijk van eenmalige activiteiten die door anderen worden aangeboden!

De cursus Creatief leven wordt op meerdere plekken in het hele land aangeboden en alle coaches zijn opgeleid zijn door coach Jeannette zelf.

[1] https://faktor5.nl/

[2] https://www.eenzaamheid.info/

CREATIEF LEVEN

Creativiteit komt bij uitstek voor in het dagelijks leven. Iedereen legt elke dag meer of minder creativiteit aan de dag. Zonder deze creativiteit zouden we in ons persoonlijk leven en in de maatschappij nooit een stap voorwaarts zetten of triviale problemen kunnen oplossen. De samenleving ontwikkelt zich voortdurend en creativiteit is daarbij een bron van verandering (bron: Wikipedia).

Volgens de Van Dale is creativiteit: scheppend vermogen.

Als je creatief wilt leven, betekent dit dat je kansen en mogelijkheden ziet, die aangrijpt of dat je met nieuwe manieren mogelijkheden ontdekt om oude problemen op te lossen. Als je doet wat je altijd al deed, krijg je immers wat je altijd kreeg.

WAT HEB JE ALLEMAAL NODIG OM CREATIEF TE LEVEN?

Een paar van de vele tips die ik op internet vond, zijn:

  • Kom achter de computer vandaan, beweeg
  • Zing onder de douche
  • Omring jezelf met creatieve mensen
  • Maak lol
  • Stop met jezelf te willen verslaan
  • Luister naar of maak (nieuwe) muziek
  • Neem risico’s
  • Tel je zegeningen
WAAROM IS CREATIEF LEVEN VOOR SOMMIGE MENSEN ZO MOEILIJK?

Creativiteit heeft te maken met het doorbreken van vastgeroeste patronen. Sommige mensen hebben weinig lef en moed om vaste gewoonten of denkbeelden los te laten. Dat is eng, want vaste patronen zorgen voor onze ervaring van veiligheid en geborgenheid. Het doorbreken ervan veroorzaakt een verstoring van onze veiligheid, van onze verwachtingen, van ons vertrouwen. Dit geldt voor alle gebieden van ons leven. Het geldt zeker ook voor de ervaringen van verbonden zijn met anderen men sen. Verstoring in de verbondenheid met andere mensen levert een reactie op die we ervaren als eenzaamheid. Al het menselijk functioneren is te begrijpen in patronen. Patronen waarnemen, van gedrag, van denken, van leven (bron: Jeannette Rijks). Mensen die het moeilijk vinden om creatief te leven, hebben last van vooroordelen, angsten en vaak hoge verwachtingen van anderen.

Creatief zijn, iets nieuws creëren, betekent buiten de gebaande paden treden. Nieuwe dingen zien, vinden, doen of maken. Daar heb je vaak een beetje daadkracht voor nodig. Daadkracht ontbreekt vaak als je niet lekker in je vel/brein zit of als je je langdurig eenzaam voelt.

Wie (langer) last heeft van eenzaamheid, ondergaat een aantal hersenveranderingen. Deze gaan samen met de volgende kenmerken:

  • Verminderde inzetbaarheid van de eigen intellectuele en sociale vermogens
  • Verstoorde herkenning van en uitzending van sociale signalen
  • Verminderde beloning van omgaan met anderen

Deze kenmerken maken het lastig voor iemand om zonder hulp uit die eenzaamheid te raken (bron: Jeannette Rijks).

HOE KAN IEMAND LEREN (WEER) CREATIEF TE GAAN LEVEN?

Als eenzaamheid een te grote en verstorende rol in je leven speelt, kan je leren om (weer) een leven te realiseren waarin eenzaamheid een normale rol speelt. Het is namelijk normaal dat iemand zich af en toe eenzaam voelt. We maken allemaal wel eens iets mee in ons leven, waardoor je je je even heel eenzaam kan voelen. In dat geval is je rotgevoel een alarmsignaal van je lichaam, dat aangeeft dat je verbindingen met anderen te wensen overlaten.

Effectieve hulp bij eenzaamheid bestaat daarom uit meerdere onderdelen. Het belangrijkste kenmerk van een goede aanpak is dat iemand eerst een aantal basisvaardigheden moet leren en pas in een later stadium (opnieuw) zinvolle verbindingen aangaat. In elk geval gaat het er altijd om, dat iemand zelf een verandering realiseert in het leven. De patroontheorie van Jeannette Rijks, is daarbij helpend en leidend.